Władze gminy odpowiadają za opracowanie i wprowadzenie w życie strategii rozwoju lokalnego, czyli programu działań, dzięki którym można będzie realizować sprawy korzystne dla ogółu mieszkańców. Dobrze zarządzana gmina powinna mieć aktualną, rzeczywiście wdrażaną strategię. Władze muszą też starać się, aby - przynajmniej niektóre zadania - finansować ze środków zewnętrznych, np. funduszy strukturalnych Unii Europejskiej.

Strategię i zadania gminy realizuje jej urząd. To  w nim zarejestrujesz działalność gospodarczą, załatwisz zezwolenie na otwarcie sklepu, koncesję na sprzedaż i serwowanie alkoholu czy zgodę na zorganizowanie imprezy. W gminie zawrzesz ślub, dostaniesz akt ślubu i zgonu, dowód osobisty, meldunek i wymeldowanie, numer PESEL. To do niej zwrócisz się, jeśli będziesz chciał zaadaptować strych w budynku komunalnym, wynająć albo wykupić mieszkanie komunalne, kupić czy wydzierżawić działkę gminną.

W starostwie załatwisz sprawy geodezyjne, nadzór budowlany nad twoją budową oraz zmianę przeznaczenia gruntu, np. z rolniczego na budowlany. Zarejestrujesz pojazd i dostaniesz prawo jazdy. Jeśli powiat - by ułatwić życie mieszkańcom - udostępnił swoje pomieszczenia na formalności paszportowe, otrzymasz w nim również paszport.

Od decyzji urzędu możesz odwołać się do samorządowego kolegium odwoławczego lub wojewody. O tym, do którego z nich konkretnie masz się zwrócić i w jakim czasie to zrobić, żeby sprawa się nie przedawniła, urząd musi poinformować cię w swojej decyzji.

Wiele osób nie wie, kto za co odpowiada, i w efekcie często źle adresuje dokumenty. Dlatego w urzędzie powinno być centrum informacyjne, w którym urzędnik sprawdzi, czy pismo jest dobrze zaadresowane, a także pokieruje cię do odpowiedniego pokoju. Na załawienie sprawy kodeks postępowania administracyjnego daje maksimum 30 dni, ale przecież są kwestie, z którymi można się uporać w godzinę. Jeśli urzędnik przekroczy termin, złóż skargę!

Pamiętaj! Składaj wszystko na piśmie i żądaj pokwitowania na kopii dokumentu. Spotykając się z nieuczciwością, chamstwem lub niekompetencją, zawsze pisz skargi do burmistrza czy starosty.

Władze lokalne muszą informować mieszkańców o tym, co robią. W wielu przypadkach dowiesz się tego z ich stron internetowych, w innych - z biuletynów informacyjnych czy kontaktując się z wójtem albo radnymi. Władze muszą też prowadzić przejrzysty nabór na stanowiska urzędnicze, najlepiej w forme otwartego konkursu.

Przejdź do przykładu problemu z tej dziedziny - Meldunek a udział w wyborach